► INFO | VOORPROGRAMMA | VERNIEUWING | REGIE | CoÖrdinatie | KOSTUUMS | PRUIKEN & GRIME |
     SAMENSTELLING | SCHEPENEN

Op 25 en 26 augustus a.s. pakt Brugge andermaal uit met de Praalstoet van de Gouden Boom, maar men kan zich desgewenst al eerder in de Bourgondische sfeer laten onderdompelen. De stoet wordt immers omkaderd door een “voorprogramma” in de vorm van een thematische wandeling langs zes locaties die in 1468 écht decor waren voor de huwelijksfestiviteiten van Margaretha van York en Karel de Stoute. In dit project van de Erfgoedcel tekende hoofdarchivaris dr. André Vandewalle verantwoordelijk voor de wetenschappelijke begeleiding. De praalstoet is voor hem overigens al langer een vertrouwd gegeven, want vijf jaar geleden hielp hij ook mee om de vernieuwing van de stoet gestalte te geven. Die vernieuwing wordt trouwens in de editie van dit jaar doorgezet.

André Vandewalle : “Omdat je bij elk project verstarring geen kans mag geven. Het Europees Cultuurjaar 2002 leek dan ook een ideaal moment om het concept van de praalstoet eens opnieuw en grondig te bekijken. Er is toen door een ‘vernieuwingswerkgroep’, samengesteld uit prof. Romain Van Eenoo, prof. Paul Trio, archivaris Noël Geirnaert en mezelf, een diepgaand onderzoek gebeurd waarbij wij zijn teruggekeerd naar de bron van de praalstoet, nl. het concept zoals E.H. Antoon Viaene het bijna een halve eeuw eerder had uitgetekend. Hoe kwam het dat Viaene enkele toch niet onbelangrijke aspecten van het Bourgondische periode – ik denk o.m. aan de internationale rol die Brugge toen speelde – toen niét in het scenario heeft opgenomen, was een van de vragen die wij ons toen stelden ...”

André Vandewalle : “Dat dit uiteraard met de mentaliteit én van E.H. Viaene én van die tijd had te maken. Gezagsgetrouwheid werd toen bij wijze van spreken nog met hoofdletter geschreven en vorsten hoorden met de nodige onderdanigheid te worden benaderd. Nochtans was de Brugse burgerij in de Bourgondische tijd minder onderdanig dan ons werd voorgehouden. Brugge bezat bijvoorbeeld alle stapel- en marktrechten en deed er alles aan zijn voorhavens in z’n economische greep te houden. Toen Sluis meer macht naar zich toe wilde trekken, aarzelde Brugge in 1323 niet om met de wapens weer orde op zaken te stellen. Sluis werd boudweg platgebrand ! In het script van E.H. Viaene werd vooral het accent gelegd op de macht van de heersers en nauwelijks stilgestaan bij de macht die de burgers daadwerkelijk ook hadden. Met enkele nieuwe taferelen in de praalstoet hebben wij aldus het tijdsbeeld enigszins bijgesteld.”

André Vandewalle : “Ja. Op het einde van het studiewerk hadden wij een vrij lang lijstje met mogelijke nieuwigheden. Het probleem was echter dat een en ander ook op een aantrekkelijke manier moest kunnen worden gevisualiseerd. Je kan bijvoorbeeld een best boeiende scène hebben, alleen is die toevallig niet eenvoudig uit te beelden. Bovendien moest uiteraard ook rekening worden gehouden met de financiële mogelijkheden. Dergelijke beperkingen waren er ook oorzaak van dat bepaalde vernieuwingen niet verregaand genoeg waren, maar dat hebben wij voor de editie van dit jaar gelukkig kunnen bijsturen.”

“Neem bijvoorbeeld de groep van de Vreemde Naties, groeperingen van kooplui uit vrijwel alle hoeken van Europa die in het toen erg welvarende Brugge verbleven. Dat was in die tijd werkelijk een grootmacht, maar dat straalde de nieuwe groep in 2002 nog onvoldoende uit. Daarom hebben wij het aantal figuranten in deze groep uitgebreid en er ook nog paarden en ruiters aan toegevoegd. In de optochten in de 15^de eeuw ontbrak het trouwens allerminst aan paarden.”

André Vandewalle : “Ook de openingspraalwagen is dit jaar nieuw. In 2002 was er weliswaar al zo’n wagen, maar de vormgeving ervan was niet echt overtuigend. De bedoeling was dat via een praalwagen werd duidelijk gemaakt hoe men voor het riddertornooi van 1468 uitgerekend een gouden boom als trofee had uitgeloofd. Daarom werd thans door Ann De Gheldere een gloednieuwe wagen ontworpen waarbij een en ander treffender en moderner uitgebeeld wordt.”

André Vandewalle : “Precies. Een dame die in een kasteel op een onbekend eiland gevangen wordt gehouden moet worden bevrijd en het kasteel wordt bewaakt door een dwerg die een reus gevangen houdt met een ketting die aan een gouden boom is vastmaakt. In de stoet rijdt Antoon van Bourgondië, die in 1468 het tornooi onder dit thema uitwerkte, dan ook voorop als ridder van de Gouden Boom.”.

André Vandewalle : “Ik heb de praalstoet in 1965 voor het eerst gezien en kwam daar behoorlijk onder de indruk van. En als beginnend student geschiedenis sprak het thema mij uiteraard ook sterk aan. Uiteraard heb ik toen nooit gedacht zelf ooit nog een rolletje in dit toch wel uniek evenement te zullen spelen.”

André Vandewalle : “Dit is een project dat samen met de Erfgoedcel wordt opgezet. Op zes plaatsen die destijds decor zijn geweest tijdens de huwelijksfestiviteiten van Margaretha van York en Karel de Stoute, zullen grote spandoeken met passende afbeeldingen én viertalige uitleg worden geplaatst. Het gaat om Sluis (waar Margaretha destijds aanmeerde), Damme (waar het eigenlijke huwelijk werd voltrokken), de Kruispoort (de stadspoort waarlangs Margaretha Brugge binnen kwam), de Burg, de Markt en tenslotte het Prinsenhof (de grafelijke residentie). Uitvoeriger tekst en uitleg bij die zes haltes krijg je ook mee in een speciaal katern dat in het programmaboekje werd ingelast. Begin juli worden de spandoeken geplaatst en die blijven er staan tot 2 september. Ik kan je verzekeren dat het een originele, leerrijke en beslist boeiende wandeling is.”

André Vandewalle : “1. De praalstoet trekt door slechts een gedeelte van de binnenstad en is als dusdanig geen getrouwe afspiegeling van het traject van de Blijde Intrede van Margaretha van York in 1468. De wandeling voert je langs enkele locaties waar het zich toen wél allemaal afspeelde.”

“2. De stoet was in 1468 een optocht van de edelen waar het volk zich aan kwam vergapen. Er werden ook toen taferelen opgevoerd, zij het langs de kant van de weg zodat de passerende edelen ze in ogenschouw konden nemen. Met de praalstoet gebeurt vandaag precies het omgekeerde. Door een deel van het parcours af te wandelen die de edellieden destijds volgden kan men zich toch min of meer een beeld vormen van hoe het toen verliep en welke sfeer er toen in die straten moet hebben geleefd.”

“3. Met de wandeling word je er ten slotte ook aan herinnerd dat het in 1468 om de intocht van alleen maar Margaretha van York ging. Karel de Stoute was al eerder naar Brugge gekomen en zat toen in het Prinsenhof gewoon op zijn bruid te wachten. Hij liet de eer aan de kersverse vorstin om door het volk te worden toegejuicht. Vergeet niet dat de praalstoet geen exacte historische evocatie is, maar gewoon een feeëriek gebeuren. De wandeling plaatst de praalstoet derhalve in zijn historisch perspectief.”
 

Foto's: Toerisme Brugge
  

 

Foto's: Hugo Maertens